Ontwikkel een eigen visie in de energietransitie

Nu de Eerste Kamer heeft ingestemd met de Klimaatwet, is de regering weer aan zet. Naar verwachting zal de regering nog voor de zomer haar reactie geven op het klimaatakkoord. Ondanks de goede stappen die al zijn gezet, ontbreekt het nog aan concrete maatregelen. Meer en zichtbaar leiderschap is nu gewenst. En niet per se uit de politieke arena. Bij veel organisaties ontbreekt het nog aan een eigen visie op de energietransitie. Wie niet aan tafel zit, staat op het menu.

De Nederlandse overheid heeft zich gecommitteerd aan de Klimaatdoelen van Parijs. In 2050 moet de uitstoot 95 procent lager liggen dan het niveau van 1990. Verder mag er tegen die tijd bij de productie van elektriciteit geen CO2 meer vrijkomen. Om deze doelstelling te halen, heeft de overheid de medewerking nodig van bedrijfsleven en burgers. Dat vraagt om veel afstemming en draagvlak. En dus regie. Aanvankelijk nam de overheid de regie voortvarend ter hand. Klimaattafels werden ingesteld en vertegenwoordigers uit alle geledingen van de maatschappij schoven aan.

Sinds de verkiezingen voor de Provinciale Staten in maart is de overheid de regie kwijt. Er is een groeiende weerstand in de samenleving en bij het bedrijfsleven tegen de voorstellen die uit het klimaatakkoord zijn gekomen. Dit lijkt vooral ingegeven door de kosten en wie deze moet betalen om tot de energietransitie te komen.

Niet te ontkennen valt, is dat Nederland in een transformatie zit. Een transformatie die de komende jaren aanpassingen vraagt van iedereen. Op globaal niveau maar ook op landelijk, regionaal en lokaal niveau. En van overheid, burgers en bedrijfsleven. Dat is geen populaire boodschap, zo blijkt. De meeste mensen zijn inmiddels wel doordrongen van het feit dat het wenselijk is om tot meer duurzaamheid te komen. Maar om daar in financiële zin voor te moeten op draaien, is nog lang geen gemeengoed.

Gevolg is dat, ondanks veel goede bedoelingen en initiatieven, burgers en bedrijfsleven niet weten waar ze aan toe zijn. Duidelijkheid ontbreekt en het perspectief hoe het wel moet is er niet. Er is behoefte aan zichtbaar leiderschap. Dat kan een ‘nieuwe’ Ed Nijpels zijn, die eerder succesvol als het boegbeeld van de klimaattafels fungeerde. Maar zichtbaar leiderschap hoeft niet per se uit de politieke arena te komen. Er is volop ruimte om vanuit maatschappij of bedrijfsleven de leemte te vullen die er is ontstaan.

De uitdaging is, kortom, een eigen realistische visie te ontwikkelen op de energietransitie. Een realistische visie is er een die in samenwerking met alle stakeholders tot stand komt. De vraag is: Wat is de positie van de organisatie in de energietransitie? En hoe komen we met alle stakeholders tot oplossingen die voor iedereen acceptabel zijn? Een goed voorbeeld hiervan is de klimaatalliantie in Rotterdam. De gemeente en honderd bedrijven en maatschappelijke instellingen willen voor het einde van het jaar een klimaatakkoord sluiten om de CO2-uitstoot terug te dringen. Ook bewoners kunnen meedenken. Draagvlak kan immers alleen worden verkregen als iedereen overtuigd is van het gezamenlijke doel of dezelfde ambitie. Waarbij het uitgangspunt moet zijn dat de energietransitie haalbaar en betaalbaar is voor iedereen.